พ.ต.อ.ศรายุทธ พูลธัญญะ รองผู้บังคับการกองปราบปรามอาชญากรรมทางเศรษฐกิจและเทคโนโลยี (ปก.ปศท.) กล่าวว่า ปีนี้คาดว่า แนวโน้มการจับกุมผู้ละเมิดใช้ซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์ในกลุ่มองค์กรทุกระดับจะเพิ่มขึ้นถึง 200% จากปีก่อน

 ทั้งนี้เป็นผลจากการประเมินสถิติการจับกุมช่วง 3 เดือนแรก ที่มีผู้แจ้งดำเนินคดีแล้ว 16 ราย มูลค่าความเสียหายรวมกว่า 50 ล้านบาท ในจำนวนนี้เป็นคดีใหญ่ที่สุดคือ คดีที่เข้าจับกุมเมื่อเดือน มี.ค. ซึ่งได้รับแจ้งจากตัวแทนของบริษัทไมโครซอฟท์ ให้ดำเนินคดีกับโรงงานเครื่องจักรกลขนาดใหญ่แห่งหนึ่งใน จ.ชลบุรี ฐานลักลอบใช้ซอฟต์แวร์แคด (AutoCAD) ไม่มีลิขสิทธิ์ ออกแบบเครื่องมือ และแท่นหลอม
 

ทั้งยังใช้ซอฟต์แวร์เวิร์ด โปรเซสซิ่ง บัญชี และพจนานุกรม ที่ไม่มีไลเซ่นถูกต้อง คิดเป็นมูลค่าความเสียหายกว่า 12 ล้านบาท นับเป็นคดีซอฟต์แวร์ที่มีมูลค่าความเสียหายสูงที่สุดในไทยขณะนี้

 "สถิติที่เกิดขึ้น เป็นแนวโน้มที่เพิ่มขึ้นจากปีก่อนหน้ามากกว่าเท่าตัว ซึ่งมียอดรวมการจับกุมทั้งสิ้น 187 ราย มูลค่าความเสียหายมากกว่า 200 ล้านบาท ส่วนหนึ่งเป็นผลจากความพยายามในการรณรงค์ และให้ความรู้กับกลุ่มเจ้าของลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ ซึ่งที่ผ่านมาสถิติการจับกุมต่ำ เนื่องจากไม่มีการร้องเรียนจากบริษัทเจ้าของลิขสิทธิ์" พ.ต.อ. สรายุทธ กล่าว

 กรณีการละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ จะเข้าข่ายความผิดกฎหมายลิขสิทธิ์ ซึ่งถือเป็นความผิดกึ่งอาญา คือ มีบทลงโทษไม่รุนแรงมาก โดยจำคุก 6 เดือนถึง 4 ปี หรือปรับตั้งแต่ 1-8 แสนบาท และยังสามารถยอมความกันได้

 นอกจากนี้การจะเอาผิดกับผู้ละเมิดได้นั้น จะต้องมีผู้ร้องเรียนที่มีพยานหลักฐาน ยืนยันว่า มีหน่วยงาน หรือองค์กรใดละเมิดลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์ ซึ่งปัจจุบันยังไม่มีช่องทางใดที่เปิดโอกาสให้เจ้าหน้าที่รัฐ สามารถเข้าไปขอตรวจสอบ หรือยื่นจับกุมได้เอง

 อย่างไรก็ตาม จากรายงานของไอซีดีล่าสุด ระบุว่า อัตราการละเมิดลิขสิทธิ์ของไทยยังคงตัวอยู่ที่ 80% มาตั้งแต่ปี 2547 ขณะที่ประเทศเพื่อนบ้านมีแนวโน้มลดลงอย่างต่อเนื่องทุกปี ส่วนหนึ่งอาจเป็นผลจากปริมารการใช้พีซีเมื่อเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านแล้วยังไม่มากนัก

 พ.ต.อ. สรายุทธ กล่าวว่า กลุ่มที่ใช้ซอฟต์แวร์ผิดกฎหมายสูงที่สุด ส่วนใหญ่เป็นโรงงานอุตสาหกรรม และองค์กรขนาดกลางขึ้นไป ซึ่งต้องใช้ซอฟต์แวร์ด้านการออกแบบ หรือซอฟต์แวร์สำหรับการใช้งานในองค์กรทั่วไป เช่น พจนานุกรมอิเล็กทรอนิกส์ และซอฟต์แวร์ด้านกฎหมาย

 จากสถิติการจับกุมพบว่า ซอฟต์แวร์ที่ถูกละเมิดมากที่สุด 3 อันดับแรกคือ กลุ่มระบบปฏิบัติการ (โอเอส), ซอฟต์แวร์ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์ (โปรดักทิวิตี้ ทูล) และกลุ่มซอฟต์แวร์ยูทิลิตี้ เช่น แอนตี้ไวรัส
 

อย่างไรก็ตาม ทางออกที่ดีที่สุดในขณะนี้ คือ พยายามให้ความรู้แก่กลุ่มเจ้าของลิขสิทธิ์ไม่ว่าจะเล็ก-ใหญ่ เป็นบริษัทไทยหรือต่างประเทศ เพื่อให้รับรู้ข้อมูล และสิทธิที่บริษัทเหล่านี้จะสามารถดำเนินการได้

 ล่าสุด ปศท.ยังร่วมมือกับกลุ่มพันธมิตรธุรกิจซอฟต์แวร์ (บีเอสเอ) เดินสายรณรงค์ลดการใช้ซอฟต์แวร์ละเมิดลิขสิทธิ์ในสำนักงานทั้งกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด ซึ่งจะเน้นตามหัวเมืองใหญ่ และเป็นที่ตั้งของนิคมอุตสาหกรรม เช่น อยุธยา, พัทยา และเชียงใหม่

 ทั้งนี้ หากสามารถลดซอฟต์แวร์ละลิดลิขสิทธิ์ลงได้เพียง 10% จ ะช่วยเพิ่มการเติบโตทางเศรษฐกิจได้ถึง 3 หมื่นล้านบาท และก่อให้เกิดการจ้างงานเพิ่มขึ้นถึง 2,100 ตำแหน่ง
 

“ที่ผ่านมาเจ้าของสิทธิ ไม่ค่อยแจ้งตำรวจ เพราะหนึ่งเลย คือไม่รู้ว่าใครละเมิดบ้าง หรือถ้ารู้แล้ว แต่ไม่มีข้อมูลพยานหลักฐานก็เอาผิดไม่ได้ ยิ่งถ้าสุ่มสี่สุ่มห้าเข้าไปจะโดนฟ้องกลับง่ายๆ แต่ถ้าให้ความร่วมมือกับตำรวจก็อาจจะช่วยหาวิธี หรืออาศัยความเชี่ยวชาญเข้าไปดำเนินการได้ง่ายขึ้น"